داروهای نازائی و کمک باروری

از مهمترین دلایل ناباروری اختلالات تخمک‌گذاری می­باشد. داروهای کمک باروری به شکل خوراکی و تزریقی موجود می‌­باشند. این داروها اغلب از طریق تنظیم سطح هورمون­‌ها، تخمک­‌گذاری را شروع و یا منظم خواهند نمود. داروهایی که که برای روش­‌های درمانی IVF و IUI تجویز می­‌شوند تزریقی هستند و دوز آن بسته به فرد مورد درمان و مرحله درمانی متفاوت است.

بهترین داروهای کمک بارداری

داروهای مناسب دوره­‌های درمانی ناباروری متشکل از هورمون­‌های LH، FSH و hCG هستند. هدف نهایی این نوع داروها، افزایش تعداد فولیکول‌­ها در دوره تخمک‌گیری می‌­باشد. تشخیص دوره و میزان مصرف دارو به واسطه معاینات و سونوگرافی منظم واژینال توسط پزشک متخصص ناباروری تشخیص داده می­شود.

انواع داروهای ناباروری

• قرص کلومیفن‌ سیترات: این دارو که با نام‌های تجاری کلومید یا سروفن نیز نامیده می‌شود از قدیمی‌­ترین داروهای ناباروری است و تاثیر عملکرد آن اثبات شده است. کلومیفن به ترشح هورمون‌های FSH به عنوان محرک فولیکول، گنادوتروپین یا gnrh، و همچنین هورمون lh کمک می‌کند. این هورمون‌ها با تحریک تخمدان، تخمک‌ها را آماده باروری می‌کنند. کلومیفن سیترات معمولا به صورت قرص خوراکی، روزانه ۵۰ میلی‌گرم در یک دوره پنج روزه از روز سوم تا روز پنجم عادت ماهانه تجویز می‌شود. هفت روز بعد از پایان دوره مصرف دارو میتوان منتظر تخمک‌گذاری بود.
• هورمون گنادوتروپین جفتی انسان یا hCG : این دارو در ترکیب با سایر داروهای هورمونی تخمدان را تحریک کرده و باعث آزاد شدن تخمک یا تخمک‌های بالغ‌شده می‌شود. برخی برندهای معتبر این دارو شامل ivf-c، pregnyl، chorago  و choriomon می­‌باشند.
• هورمون تحریک‌کننده فولیکول یا FSH: مکانیزم عملکرد این دارو تحریک تولید و رشد تخمک‌ها در تخمدان می‌­باشد. صورت تزریق زیرجلدی انجام می­شود و لازم است زیر پوست تزریق شود. فرد متقاضی می‌تواند با دقت و به سادگی، بدون نیاز به مراجعه مراکز درمانی و در خانه تزریق را انجام دهد. برخی از نام‌های موجود این دارو در ایران شامل  gonal-f، bravelle، cinal-f و karma fsh است.
• هورمون گنادوتروپین یائسگی انسان یا hMG: این دارو ترکیبی از هورمون تحریک‌کننده فولیکول یاfsh  و هورمون lh است و در حال حاضر یکی از قوی‌ترین داروهای درمان ناباروری است. این دارو با نام‌های مثل menopur، humegnan، ivf-m  و karma hmg  قابل تهیه است.
• هورمون آزادکنندۀ گنادوتروپین یا  gnrh: این دارو حاوی هورموننهایی نیست و باعث تحریک و آزادسازی هورمون fsh و lh از غده هیپوفیز می‌شود. معمولاً به صورت تزریقی تجویز می‌شود و با نام‌های relefact، lutrelef، lh-rh و سینافکت و سوپرفکت در بازار دارویی قابل دسترس است.

داروهای معرفی شده می­‌توانند جداگانه یا در کنار روش‌های مختلف درمانی ناباروری مورد استفاده قرار گیرند. این دسته از داروها به روش تزریقی یا خوراکی تجویز می‌­شوند. روش تزریقی به صورت زیرجلدی (زیر پوستی) یا عضلانی و در دوزهای مختلفی می‌­باشد. محل تزریق می‌تواند شامل شکم، بازو، بالای ران یا باسن باشد. تزریق‌ها عموما در روز دوم یا سوم عادت ماهانه آغاز می‌شود و به مدت هفت تا ۱۲ روز ادامه پیدا می‌کند. میزان مصرف و نوع تزریق با تشخیص و نظارت پزشک متخصص صورت می‌پذیرد. راهنمایی‌های لازم همچنین در برشور دارو نوشته شده است. مصرف دارو‌های تحریک تخمک‌گذاری ممکن است باعث عوارض جانبی خفیفی مانند حساسیت، عفونت، تورم یا کبودی در محل تزریق شود. همچنین خطر تحریک بیش از حد تخمدان، عارضه‌ای که در آن تخمدان بزرگ و دردناک می‌شود نیز وجود دارد. مصرف دارو‌های تحریک‌کننده تخمک‌گذاری احتمال بارداری چندقلویی را افزایش می‌دهد که خطرهایی را برای مادر و فرزند به همراه خواهد داشت.

دیگر داروهای بهبود باروری

سایر داروهایی که ممکن است برای کمک به بهبود باروری توسط پزشک برای زنان تجویز شود، در ادامه آورده شده است:

آسپرین: شواهد و دلایل علمی مختلف بیانگر این است که آسپرین در موارد خاصی خطر سقط جنین را کاهش می‌دهد. مصرف این دارو لازم است حتما با نظارت پزشک متخصص صورت پذیرد.

هپارین: در مواردی که فرد متقاضی با سقط جنین‌های مکرر با علل خاص رویرو بوده است این دارو تجویز می‌‌شود.

مدورل: این داروی استروئیدی می‌تواند به جایگیری تخمک بارور کمک کند. این دارو به عنوان تکمیل کننده باروری تحت نظر پزشک متخصص مورد استفاده قرار می‌گیرد.

آنتاگون و ستروتاید: دارویی تزریقی از دسته گانیرلیکس‌ استات است که برای جلوگیری از تخمک‌گذاری زودرس در زنانی که تحت درمان‌های باروری هستند، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

پروژسترون: ممکن است پزشک برای جلوگیری از سقط جنین، چند روز بعد از عمل انتقال جنین به رحم در درمان ivf،از این هورمون استفاده کند. پروژسترون باعث رشد مناسب دیواره رحم برای لانه‌گزینی جنین می‌شود. این دارو به صورت تزریق یا شیاف داخل واژن تجویز می‌شود.